UVINVEST ANALYSIS
Vàng, dầu, bạc, cung cầu, dòng vốn và các yếu tố tác động đến định giá.
Thế giới vẫn còn hàng tỷ thùng dầu trong kho, nhưng không phải thùng nào cũng có thể được đem ra thị trường khi cần. Nếu chiến tranh Mỹ–Iran kéo dài thêm sáu tháng, điểm yếu của hệ thống có thể không nằm ở tổng lượng dầu mà ở khả năng huy động đúng loại nhiên liệu, đúng nơi và đúng tốc độ.
Dự trữ dầu chiến lược Mỹ vừa rơi xuống 298,7 triệu thùng, thấp nhất từ đầu năm 1983. Con số này chưa đặt SPR vào trạng thái cạn kiệt, nhưng vấn đề không chỉ nằm ở số thùng còn lại. Một phần đáng kể tồn kho không thể rút ngay vì hạn chế hạ tầng, trong khi Washington vẫn đang dùng SPR để bù cú sốc Hormuz.
Cước thuê siêu tàu dầu trên tuyến Trung Đông–Trung Quốc đã tiến sát 500.000 USD/ngày, hơn gấp đôi mức ngay trước chiến tranh Iran. Đây không chỉ là một cú tăng giá cước. Nó cho thấy Hormuz đang tạo ra một thị trường hai tầng: dầu có thể vẫn tồn tại trong Vịnh, nhưng số tàu sẵn sàng vào lấy dầu ngày càng ít.
Iran thay người điều phối cơ quan an ninh cao nhất đúng lúc đàm phán về Hormuz tiến gần một điểm quyết định. Mohsen Rezaei là cựu tư lệnh IRGC và người coi eo biển này là một công cụ răn đe chiến lược. Nhưng chính hồ sơ cứng rắn ấy cũng có thể giúp Tehran bán một thỏa thuận khó khăn cho phe bảo thủ trong nước.
Ukraine tiếp tục đánh sâu vào hệ thống lọc dầu Nga khi Taneco bị tập kích. Điều đáng chú ý không chỉ là hơn 300.000 thùng/ngày công suất thiết kế bị đặt trước rủi ro gián đoạn, mà là cú đánh xuất hiện đúng lúc thị trường dầu thô và thị trường nhiên liệu đang đi theo hai hướng khác nhau.
Houthi tấn công Saudi Aramco tại Jazan theo tuyên bố của lực lượng này, trong khi Saudi Arabia xác nhận một đám cháy tại nhà máy lọc dầu đã được dập tắt và không có thương vong. Điểm đáng chú ý không nằm ở quy mô thiệt hại hiện tại, mà ở việc Jazan nằm trên bờ Biển Đỏ — chính hướng Saudi Arabia đang dùng để giảm phụ thuộc vào Eo biển Hormuz.
Giá diesel tăng gần 40% từ giữa tháng 6, trong khi dầu Brent chỉ tăng khoảng 5% trong cùng thời gian. Khoảng cách này cho thấy cú sốc năng lượng hiện nay không còn chỉ là chuyện thiếu dầu thô. Trung Đông và Nga — hai nguồn cung diesel lớn — cùng gặp gián đoạn, còn châu Âu bước vào mùa đông với kho dự trữ thấp và phụ thuộc nhiều vào hàng nhập khẩu.
Iran xuất khẩu dầu gần như đình trệ khi không có tàu nào được ghi nhận nhận dầu tại Kharg Island trong ít nhất một tuần. Điểm đáng chú ý hơn là các bồn chứa trên đảo chưa đầy lên rõ rệt. Điều đó cho thấy phong tỏa của Mỹ có thể đã bắt đầu buộc Tehran giảm khai thác, biến vấn đề từ thiếu tàu vận chuyển thành áp lực trực tiếp lên sản lượng và dòng tiền dầu mỏ.
Trung Quốc nhập khẩu dầu tăng 22% trong tháng 7 lên 35,73 triệu tấn, nhưng mức mua vẫn thấp xa so với một năm trước. Điểm đáng chú ý không phải nhu cầu Trung Quốc bất ngờ phục hồi, mà là các nhà máy lọc dầu đang đổi nguồn cung: mua thêm dầu Nga trong lúc Hormuz và Biển Đỏ làm dầu Trung Đông khó đến châu Á hơn.
Saudi Arabia cảnh báo bị tấn công phối hợp từ phía Iraq ở phía bắc và lực lượng Houthi tại Yemen ở phía nam. Riyadh nói các mục tiêu có thể gồm cơ sở năng lượng, cảng và sân bay. Điều đáng lo với thị trường dầu là Saudi Arabia đang dựa vào tuyến đường ống sang Biển Đỏ để giảm phụ thuộc vào Hormuz; nếu cả phía đông lẫn phía tây cùng bị gây sức ép, khả năng chuyển dầu sang tuyến khác sẽ giảm mạnh.
Trung Quốc nhập khẩu dầu tăng lên 35,73 triệu tấn trong tháng 7, cao hơn 22% so với tháng 6 nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với trước chiến tranh. Điều đáng chú ý là Bắc Kinh chưa cần tranh mua dầu bằng mọi giá vì đang có một kho dự trữ rất lớn. Chính việc Trung Quốc rút dầu trong kho thay vì mua ngoài thị trường đang giúp hãm bớt cú sốc giá do Hormuz, nhưng lợi thế này không thể kéo dài mãi.
Trung Quốc mua vàng thêm khoảng 20 tấn trong tháng 7, nâng chuỗi mua liên tiếp của PBOC lên 21 tháng. Điều đáng chú ý là Bắc Kinh tăng tốc mua sau khi giá vàng đã giảm khỏi đỉnh nhưng vẫn đứng trên 4.000 USD/ounce. Cùng lúc, Trung Quốc còn đưa thêm vàng về Hong Kong và xây hạ tầng giao nhận mới. Đây là dấu hiệu cho thấy vàng đang được đối xử như một tài sản dự trữ dài hạn, không đơn thuần là một giao dịch theo giá.
Iran cấm tàu Mỹ qua Hormuz đang trở thành một yêu cầu mới trong quá trình đàm phán, nhưng điều này chưa phải điều khoản đã được Oman hay Washington chấp nhận. Iran và Oman gần thống nhất đường đi cho tàu, trong khi Tehran muốn giữ quyền ngăn tàu Mỹ, Israel và các bên bị coi là thù địch. Khoảng cách đó giải thích vì sao dầu Brent đã bật trở lại trên 83 USD/thùng sau khi từng xuống dưới 80 USD.
Iran muốn kiểm soát Eo biển Hormuz không chỉ bằng việc hướng dẫn tàu đi đúng tuyến. Tehran còn muốn có quyền đối với tàu vào vùng Vịnh và đề xuất thu phí từ 5% đến 7% giá trị hàng hóa. Vì vậy, câu hỏi lớn không còn là Hormuz có mở lại hay không, mà là ai sẽ quyết định tàu nào được đi qua và mức phí phải trả.
Lời đe dọa mới của Iran nhắm vào hạ tầng năng lượng vùng Vịnh không đơn thuần là một cảnh báo quân sự. Tehran đang tìm cách đặt hóa đơn của một cuộc tấn công Mỹ lên bàn Saudi Arabia, Qatar và các đồng minh khu vực, buộc họ phải gây sức ép ngược lên Washington. Thị trường hiện đặt cược chiến thuật này sẽ giữ được ngoại giao; nhưng nếu nó thất bại, rủi ro đối với dầu, lạm phát, Fed và vàng sẽ đổi hướng rất nhanh.
Chỉ sau một lần điều chỉnh dữ liệu, lượng vàng ngân hàng trung ương được cho là đã mua trong quý I giảm từ 244 tấn xuống còn 57 tấn. 187 tấn vàng không biến mất khỏi thị trường, nhưng danh tính người mua đã thay đổi. Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: trụ đỡ từng giúp vàng tăng mạnh trong nhiều năm qua có còn vững như thị trường vẫn nghĩ?
Vàng bật tăng sau cuộc họp tháng 7 của Fed, đồng yen tăng mạnh sau động thái can thiệp của Nhật Bản, còn chiến sự Iran tiếp tục đe dọa các tuyến vận tải năng lượng quan trọng. Ba diễn biến tưởng như không liên quan lại đang cùng tác động lên đồng USD, lợi suất trái phiếu và kỳ vọng lạm phát. Trong video dành riêng cho hội viên, UVINVEST kết nối toàn bộ chuỗi sự kiện để trả lời câu hỏi quan trọng nhất lúc này: vàng đã thật sự tạo đáy, hay đây chỉ là một nhịp hồi khi thị trường tạm thời bớt lo?
Nga nhập xăng từ Ấn Độ sau khi các cuộc tấn công của Ukraine làm gián đoạn khoảng 40% công suất lọc dầu trong nước. Nhiều khu vực đã phải hạn chế lượng nhiên liệu bán ra, trong khi hàng triệu người dân chịu ảnh hưởng bởi tình trạng khan hiếm. Diễn biến này không chỉ phản ánh cuộc khủng hoảng nhiên liệu mà còn làm ngân sách Nga chịu thêm sức ép. Moscow vừa mất doanh thu xuất khẩu, vừa phải dùng ngoại tệ để nhập xăng, sửa chữa nhà máy và ổn định thị trường. Nếu chiến tranh kéo dài, khả năng Nga phải sử dụng sâu hơn các tài sản dự trữ, bao gồm vàng, sẽ trở thành một rủi ro đáng theo dõi.
Châu Âu đang đối mặt với nguồn cung diesel ngày càng khan hiếm, trong khi Trung Quốc tăng nhập LNG tháng thứ hai liên tiếp để bổ sung tồn kho và chuẩn bị cho nhu cầu mùa hè. Hai diễn biến tưởng như riêng biệt lại đang cùng tạo sức ép lên thị trường năng lượng toàn cầu. Khi diesel, khí đốt, vận tải và điện cùng tăng giá, lạm phát có thể quay trở lại đúng lúc Fed, ECB và nhiều ngân hàng trung ương vẫn chưa hoàn thành nhiệm vụ ổn định giá cả. Bài viết phân tích kịch bản lạm phát toàn cầu, mặt bằng lãi suất và xu hướng của vàng, bạc trong những tháng cuối năm 2026.
